De initiatiefnemer

Stadsklooster Mariken is voortgekomen uit het Augustijns Centrum de Boskapel, de geloofsgemeenschap rondom de kloosterkapel van de Augustijnen in Nijmegen.

Traditie én vernieuwing

Hoe vaak waren kloosters niet de redding van de kerk? Telkens wanneer de kerk te zeer verwereldlijkte, werd zij door de kloosters weer bij de essentie van de traditie bepaald. En wanneer de kerk vastliep in haar eigen traditionalisme, zetten de kloosters weer de vernieuwing in.
En hoe vaak waren kloosters daarmee niet ook de redding van de samenleving, als bakens van beschaving, toevlucht voor zieken, bewaarders van kunst en wetenschap, plekken van scholing, opleiding en daarmee ook emancipatie? Misschien is het geen toeval dat kloosters tegenwoordig zo in de belangstelling staan. De kloosters als plek van traditie én vernieuwing.
De Boskapel komt uit de kloostertraditie. Als kapel van de Augustijnen werd zij na het Tweede Vaticaanse Concilie aangewezen als een van de zeven officiële experimenteerplaatsen in het land om de vernieuwingen van het concilie te implementeren. Dit was de augustijnen op het lijf geschreven, niet alleen omdat zij weleens eerder een reformator voortgebracht hadden, maar vooral omdat de spiritualiteit van Augustinus zelf steeds weer om verandering en vooruitgang vraagt. ‘Trek steeds verder, maak steeds vooruitgang. Want zodra je zelfgenoegzaam zegt het is genoeg, ga je ten onder’ (Preek 169,18).
De Boskapel heeft naam gemaakt doordat vernieuwing in haar DNA is gaan zitten. Al in de jaren 60 van de vorige eeuw was de Boskapel een officiële experimenteerplaats voor kerkelijke vernieuwing, daarna groeide zij uit tot een (kerk-)plek voor zoekers en zieners die nieuwe wegen zochten die zij in de gevestigde kerken niet meteen konden vinden.
Vanuit een diepe verbondenheid met de kloosterspiritualiteit van traditie én vernieuwing is het Augustijns Centrum de Boskapel na een proces van transitie nu Stadsklooster Mariken geworden. Een plek van traditie én vernieuwing.
Geen klooster als ommuurd claustrum met vaste bewoners, maar een Stadsklooster als idee, dat gevormd wordt door mensen en maatschappelijke initiatieven, kerkgemeenschappen, vormingscentra, orden enz. die op het vlak van zingeving en spiritualiteit elkaar vinden in hun verantwoordelijkheid naar de samenleving toe. In het Stadsklooster werken kerkelijke en niet- kerkelijke initiatieven op het gebied van spiritualiteit en zingeving samen. Zij leren van elkaar, versterken elkaar, gebruiken elkaars expertise.
Deze kruisbestuiving vraagt van ons enerzijds om de traditie zo te vertalen dat zij (opnieuw) relevant wordt, en anderzijds levert de kruisbestuiving vernieuwende impulsen op. Zo komen we samen met alle betrokkenen tot een kwaliteitsverbetering van het zingevingsaanbod in Nijmegen en omstreken.

Augustinus

De kracht van de augustijnse spiritualiteit ligt daarin dat Augustinus de verticaliteit en de horizontaliteit bij elkaar brengt. De weg naar het hogere leidt linea recta naar de mens: ‘God licht op in mensen’, ‘keer terug naar je hart en herken in het beeld de Schepper ervan’, ‘ik zocht buiten, maar u was binnen in mij’. God is dichtbij zijn mensen. Spiritualiteit, het zoeken naar God betekent bij Augustinus allereerst zoeken naar de ménsen. Daarom wordt theologie, dus het denken en spreken over God, bij Augustinus altijd gestaafd door de eigen ervaring en de persoonlijke beleving van mensen. Karl Rahner zegt: ‘De vrome van morgen zal een mysticus zijn, iemand die iets ervaren heeft. Of hij zal niet meer zijn.’ Boven dit alles staat bij Augustinus de roep: ‘trek steeds verder, want zodra je zelfgenoegzaam wordt, blijf je stilstaan. Zodra je zegt: het is genoeg, ga je ten onder.’

Gezamenlijke expeditie

Voor deze expeditie zijn we van begin af aan op zoek gegaan naar tochtgenoten. Het Stadsklooster moet geen instituut worden maar een gezamenlijke tocht van kerkelijke en maatschappelijke initiatieven. Gebruik makend van onze onafhankelijkheid willen we Stadsklooster zijn in vrijheid, maar tegelijkertijd ook in verbondenheid met wat we noemen ‘de moederkerken’. In een vroeg stadium hebben we de plannen gepresenteerd in de Raad van Kerken Nijmegen, we zijn op gesprek geweest bij de deken van Nijmegen. In een gesprek met Mgr. Gerard de Korte, bisschop van den Bosch, stelde hij ons Embregt Wever als adviseur ter zijde. We hadden een hele reeks gesprekken met het pioniersteam van de PKN. En we zaten aan tafel met Mgr. Joris Vercammen, toen aartsbisschop van de Oud-Katholieke Kerk Nederland.

Tochtgenoten

Daarnaast zoeken we al geruime tijd het gesprek met niet-kerkelijke, maatschappelijke initiatieven. Reeds in 2018 organiseerden we een symposium waar twaalf initiatieven (waarvan 7 niet-kerkelijk en 3 weliswaar met een kerkelijke oorsprong maar intussen zelfstandig) hun werk op het gebied van spiritualiteit en zingeving presenteerden. In willekeurige volgorde waren dat Centrum voor Ontmoeting in Levensvragen, Vincent de Paul Center Nederland, Huis van Compassie, Ieder Talent Telt, SOL–identiteitsbegeleiding, Vol Vertrouwen Verder, Pelgrimshuis Antonius, Leerhuis Westerhelling, ZIN in Nijmegen, Pleisterplaats voor de Ziel, Centrum de Appel , OPEN Slowcafé.
Met een deel van deze organisaties, en er zijn er nog meer in Nijmegen, zullen we aan een ‘Samenwerkingsverband Spririscapes’ gaan bouwen. Hier moet de kruisbestuiving gaan plaatsvinden, hier willen we elkaar over en weer inspireren, en uiteindelijk hopen we om zo met een verbeterd en op elkaar afgestemd zingevingsaanbod de leefbaarheid in onze stad te verhogen.
Zo wordt het Stadsklooster tot een laboratorium voor kerkelijke en maatschappelijke spiritualiteit.