Valentinus: viering van de liefde

Valentinus: viering van de liefde

Matteüs 5, 13-16 Klein Hooglied (Eykman)

Je komt nooit dichter bij God dan door de liefde. En God komt nooit dichter bij jou dan door de liefde. Daarom zegt Augustinus, de oude kerkvader door wie we ons hier in het Stadsklooster laten inspireren ook: God is liefde, en liefde is God. Als je liefhebt en als je liefde ervaart dan ben je niet meer alleen jezelf, maar dan ben je ook een stukje van God.

Daarom hoorden we in onze eerste lezing ook:

’Zo kende ik mij nog niet
ik ging mezelf herkennen.
Zo mooi als jij me ziet
toen ik me zoenen liet
dat is wel even wennen.
Zo kende ik mij nog niet.’

Als een ander van je houdt dan haalt die in jou het beste naar boven, waarvan je niet eens wist dat het in je zat. En als je liefhebt dan ken je de ander beter dan die zichzelf kent. Je kan je hele leven rondlopen en het idee hebben dat je intussen aardig weet wie je bent, maar door de liefde ontdek je pas echt wie je bent.

Als de liefde in je leven komt dan krijg je er een dimensie bij. Dan gaat het niet alleen om jou, om jouw hormonen, jouw lichaam, om jouw talenten en vaardigheden, jouw karakter, jouw hele zijn, maar dan licht in jou iets op wat jezelf overstijgt. In de kerk noemen we dat God, maar je kan het ook anders noemen. Jezus beschrijft het zo: ‘Jullie zijn het zout van de aarde, en jullie zijn het licht in de wereld.’ — Ik, zout van de aarde?, denk je dan, en ik, licht in de wereld? ‘Zo kende ik mij nog niet’. In de liefde licht God in jou op, in de liefde wordt zichtbaar dat je ook een stukje van God bent.

Daarom is in de kerk de liefde zo belangrijk, en daarom gaat de kerk er tegelijkertijd ook zo spastisch mee om: Als mensen door de liefde op God gaan lijken, en als God in de liefde zo menselijk zichtbaar wordt, dan wil de kerk de liefde natuurlijk beschermen. Daarom heeft de kerk van het huwelijk een sacrament gemaakt. Als twee mensen met elkaar trouwen dan is dat niet meer alleen een aangelegenheid tussen die twee, maar dan gaat het ook om hun goddelijke kanten, dus het is dan ook een aangelegenheid van God zelf.

En als je iets heel erg wilt beschermen, dan sluit je het het liefst op. En uit angst en misschien ook uit domheid schiet je door en beperk je de liefde tot de liefde tussen man en vrouw. Maar daarmee beperk je ook God, terwijl je als kerk toch juist alles op alles moet zetten om God zoveel mogelijk ruim baan te geven. Maar ondertussen gaat God gewoon door en laat hij zich ook zien in de liefde tussen vrouw en vrouw, tussen man en man, tussen cis-vrouw-man en trans-vrouw-man, en tussen wie er niet zo goed in een hokje passen. Laten we dat met beide handen aanpakken, de liefde kent geen grenzen, en God ook niet.

Zo moet bisschop Valentinus aan het begin van de derde eeuw ook gedacht hebben. Hij verzorgde de bloementuin in het klooster en waarschijnlijk dacht hij: als deze bloementuin al zo uitbundig bloeit, hoe uitbundig moet God dan niet in de liefde bloeien. En elke keer als hij een verliefd stel zag, gaf hij hun een bloemetje mee. Rond het jaar 270 werd hij in de christenvervolging gedood. Maar de geliefden bleven naar zijn graf komen om zijn zegen over hun verbintenis te vragen. En in 496 werd Valentinus heilig verklaard en werd 14 februari de dag van de Heilige Valentijn.

Je kan over de kerk zeggen wat je wilt, maar dit was wel een goede zet. Want je kan God niet beter op het spoor komen dan in de liefde, en God kan zich niet beter laten zien dan in de liefde. Want in de liefde komt je ware aard naar boven, namelijk dat je ook een stuk van God met je meedraagt. En ja, je ware aard, dat kan ook betekenen dat je in een verkeerd lichaam zit. Het kan ook betekenen dat je je anders voelt en dat je je anders laat zien dan de hardnekkige rolpatronen die zich ergens in ons geheugen gegrift hebben. — Dan is het maar goed dat we een heilige hebben voor de liefde.

Want wie liefheeft die wordt ‘het zout der aarde’ zoals Jezus zegt. En als er van jou gehouden wordt dan word je ‘het licht in de wereld.’ ‘Men steekt ook geen lamp aan om hem vervolgens onder een korenmaat weg te zetten, nee, men zet hem op een standaard, zodat hij licht geeft voor ieder die in huis is.’ — Laten we de liefde op een standaard zetten. De liefde tussen man en vrouw op een standaard, de liefde tussen vrouw en vrouw, tussen man en man op een standaard, de liefde tussen cis-vrouw-man en trans-vrouw-man op een standaard, de liefde tussen wie er niet zo goed in een hokje passen op een standaard.

Laten we geen liefde onder de korenmaat wegzetten, laten we de liefde in alle kleuren stralen.

Ekkehard Muth, 9 februari 2020