Vormingsprogramma

In het vormingsprogramma bundelen uiteenlopende (kerkelijke en vooral ook niet kerkelijke) samenwerkingspartners hun krachten en proberen we op allerlei manieren onderwerpen aan de orde te stellen die er in het leven van de mensen waarmee we in aanraking komen er echt toe doen. We doen dit in lezingen, debat, bezinningsbijeenkomsten, podiumgesprekken, pelgrimstochten, spirituele café’s, conferenties, enz.

In de afgelopen jaren hebben we op dat gebied goede ervaringen opgedaan: Drie keer per jaar organiseren we samen met het Huis van Compassie, de Raad voor levensbeschouwing en Religie en het Vincent de Paul Centre podiumgesprekken bij actuele thema’s.

We bieden verdiepende programma’s in de jaarlijkse Vredesweek, b.v. met Paul de Blot sj, Klaas van Egmond, Huub Oosterhuis, Erik Borgman, Stefan Paas, enz.) Samen met het Instituut voor thanatologie aan de RadboudUniversiteit en het Studentenpastoraat hebben we het programma aangeboden ‘Een boekje open over de dood’.

We werken mee aan de Verhalendag in samenwerking met de Raad voor Levensbeschouwing en Religie. We kunnen constateren dat we hiermee een steeds breder wordend publiek kunnen bereiken, juist ook mensen buiten het kerkelijk circuit.

Evenementen op het snijvlak van godsdienst en cultuur. Er vinden vieringen/evenementen plaats zoals Om Alle Zielen, AswoensdagAnders, Kinderkerstviering van de Stevenskerk, Concert/Vespervieringen, Interreligieuze vieringen, bijeenkomsten zoals b.v. na de aanslagen in Brussel, enz. Met deze evenementen proberen we om traditioneel kerkelijke gebruiken dusdanig te laten transformeren dat zij relevant worden voor niet-kerkelijke en voor niet-gelovige bezoekers.

De evenementen zijn zodanig vormgegeven dat we gezámenlijk op zoek gaan naar het overstijgende perspectief. De evenementen bieden bewust ruimte voor transcendentie, maar het is aan de bezoeker zelf om die transcendentie religieus of niet-religieus in te vullen.

We merken dat wij hiermee voorzien in een stijgende behoefte. In een neo-liberale samenleving zijn steeds meer mensen op zoek naar waarden die begrippen als marktwerking en maakbaarheid overstijgen.

Al vijf jaar organiseren we ‘Om Alle Zielen’, een belevingstocht langs rituelen, muziek, creativiteit, symboliek, waar mensen in hun eigen tempo en op hun eigen manier kunnen stilstaan bij hun overledenen en bij hun eigen eindigheid. We bereiken hiermee jaarlijks zo’n 150 bezoekers.

Enkele reacties: ‘Wat een schoonheid, wat een troost!’ - ‘Ik moest erg huilen, en daar had ik vooraf ook op gehoopt.’ - ‘De opbouw klopte helemaal! Alle stadia van de tocht sloten helemaal aan op mijn emotionele proces. Het was helemaal goed.’ - ‘Dank voor dit onvergetelijke professionele event.’

Voor de derde keer bieden we in samenwerking met het OCP op Aswoensdag een alternatieve viering aan. We hebben het traditioneel kerkelijke gebruik omgevormd tot een moment waar mensen kunnen stilstaan bij ‘opnieuw beginnen’, ‘het oude overgeven aan het reinigende vuur’ en ‘nieuw leven putten uit de vruchtbare as’. Mensen ontvangen naar eigen keuze het traditionele askruisje of een ander teken van as. Vergeleken met de vroegere aswoensdagvieringen is het bezoekersaantal verviervoudigd.

De Kinderkerstviering in de Stevenskerk slaat de brug naar andere religies en naar niet-religieuze tradities. Er gaat b.v. een imam mee voor. De kinderkerstviering trekt zo’n duizend bezoekers. Mensen blijken vooral te komen vanwege de spirituele ruimte die de klassieke confessionele grenzen overstijgt.

We hebben net een begin gemaakt met Vespervieringen rond Maria. Met goede muziek en een vernieuwende benadering blijkt dit wel heel erg binnenkerkelijke gebeuren grote relevantie te hebben voor een brede kring van spirituele zoekers. Mensen zijn blij dat verloren gewaande waarden in een nieuwe vorm opnieuw kader kunnen bieden voor hun levensvragen.

In het Stadsklooster zullen we evenement-achtige activiteiten ontwikkelen om mensen in de gelegenheid te stellen het overstijgende perspectief te verkennen. Maar tegelijkertijd hebben deze evenementen ook weer hun neerslag op de eigen binnenkerkelijke vieringen.

Vieringen

Het belangrijkste in het kloosterleven is het vieren. Op gezette tijden wordt de verbinding gezocht van het overstijgende (ora) met het leven van alledag (labora).

Misschien heeft de ‘religieuze onzekerheid’ en het gemis van kader om levensvragen een plaats te geven direct te maken met het feit dat er door zovelen niet meer gevierd wordt.

Het lijkt er nu op dat het Stadsklooster hiermee vasthoudt aan een ouderwets kerkelijke activiteit, maar we zien vieren ten diepste als een dienst aan de maatschappij. In dagblad Trouw van 21 juli 2018 zegt Matthias Smalbrugge: ‘Religies die geen maatschappelijk en cultureel narratief mogen bieden laten een ontzielde maatschappij achter.’ We zien dan ook vieringen als een specifiek surplus. Vieringen die de traditie doen aansluiten bij de basisvragen van ons bestaan, die ons helpen om uit te zoomen als het debat vastloopt, om de blik te verruimen en om elkaar te vinden bij waar het ten diepste om gaat.

In de toekomst denken we ook aan regelmatige Getijden-vieringen. Reeds nu vinden er al voor een kleine groep wekelijks meditatieve vieringen plaats en worden er choral evensongs gehouden, die een groeiend publiek aantrekken. We willen de samenwerking aangaan met semi-professionele koren, die om beurten mee vorm willen geven aan het getijden-gebed van het Stadsklooster.

Vieringen rondom scharnierpunten in het leven

Het Stadsklooster is er uiteraard ook bij de klassieke scharnierpunten in het leven: geboorte, huwelijk, dood en andere ingrijpende en zeker ook heugelijke gebeurtenissen, zoals b.v. herstel, nieuw begin, jubilea enz. Het vernieuwende ligt daarin dat het Stadsklooster geen kant en klare recepten uit de kast trekt, maar samen met de betreffende mensen op zoek gaat naar voor hen relevante vormen. Het Stadsklooster is ook de ruimte voor scharnierpunten in het leven van de stad. Denk aan de bijeenkomst direct na de terreuraanslagen in Parijs; de gezamenlijke vredesverklaring van joden, christen, moslims en alle andere levensbeschouwelijke organisaties; herdenking van het bombardement; enz.

De manier van werken

Het Stadsklooster onderscheidt zich duidelijk door de manier van werken:

  • De eigen Stadsklooster-agenda. Bij alle programma’s, vieringen en ontmoetingen gaat het principieel om vanuit zingeving en levensbeschouwing maatschappelijke vraagstukken te belichten. Het Stadsklooster bedenkt er adequate programma’s bij. De programma’s worden echter niet vóór bepaalde doelgroepen ontwikkeld maar samen mét de doelgroepen. Per programma gaat het Stadsklooster dus actief op zoek naar mogelijke samenwerkingspartners.
  • Forum-functie. Het Stadsklooster biedt een platform waar maatschappelijke organisaties elkaar kunnen ontmoeten en onder gebruikmaking van de expertise van het Stadsklooster (de goede vragen stellen, verbanden leggen met spirituele traditie, vieren, rituelen en werkvormen om tot een overstijgend perspectief te komen) hun mogelijkheden verkennen om hun zingevingstaak te vervullen. Daarvoor benadert het Stadsklooster actief mogelijke partners en organisaties.
  • Nieuwe impulsen voor kerkzijn. Door de samenwerking met de maatschappelijke partners en door hun vragen zullen onze programma’s wezenlijk veranderen. Onze thema’s zijn ingegeven door het visioen van een wereld in Gods zin en door de samenwerking zal de vertaling ervan er anders gaan uitzien dan in klassieke kerkelijke programma’s. We putten uit de rijke christelijke traditie en expertise van de kerken, en door deze dienstbaar te maken aan de samenleving zal de traditie nieuwe en verrassende impulsen krijgen. Wij verwachten dat deze impulsen een grote bijdrage zullen leveren aan het verder ontwikkelen van het kerkzijn.