Moederdag

Moederdag

Johannes 15, 9-17 Moederdag

In de Mariamaand en vandaag op moederdag ben ik bij Maria gaan staan, de moeder van ons allemaal. Van een moeder word veel gevraagd, namelijk precies wat Jezus in ons evangelie ook vraagt: ‘heb elkaar lief.’ Een moeder zal altijd liefhebben, ook al maak je het als kind nog zo bont. En als een moeder moet kiezen tussen zichzelf en haar kind zal ze altijd voor haar kind kiezen. Bij de bruiloft te Kana snauwt Jezus zijn moeder af met de woorden: bemoei je er niet mee! Maar dan nog zegt Maria tegen de knechten: doe maar wat mijn zoon zegt. Ook als de liefde pijn doet, dan nog kiest een moeder voor de liefde.

En Maria kent ook de ergste pijn die je als moeder kunt oplopen, namelijk dat je je eigen kind moet zien sterven. Er wordt veel  gevraagd van een moeder, de liefde en de band met je kind zijn zo sterk dat het je hele wezen doordesemt. – Dat bedoelt Jezus te zeggen wanneer hij de mystieke verbondenheid van God en mensen beschrijft met de woorden: ‘Ik heb jullie liefgehad, zoals de Vader mij heeft liefgehad. blijf in mijn liefde.’ De Vader, de Zoon en wij mensen zijn in de liefde over en weer zo van elkaar vervuld, zoals anders alleen een moeder vervuld is van de liefde voor haar kind.

Op bevrijdingsdag sprak bondskanselier Angela Merkel de 5-mei-lezing uit. Wat een historisch moment! Zowel het moment zelf, dat het toch mogelijk is dat de bondskanselier van het volk wat vroeger de vijand was op de meest beladen dag in het jaar in Nederland mag spreken. Maar ook een historisch moment omdat in deze lezing een heel proces van 75 jaar tot een climax kwam. 75 jaar dat Duitsers hele andere Duitsers zijn geworden, die de schuld oppakken, niet om eronder gebukt te gaan, maar om de verantwoordelijkheid te nemen voor de toekomst. 75 jaar dat Nederlanders andere Nederlanders zijn geworden, die zoals Roxanne van Iperen dat indringend heeft neergezet, uit de kramp van hun slachtofferschap komen om eveneens hun verantwoordelijkheid op te pakken.

In Den Haag wordt druk gesproken over een nieuwe politieke bestuurscultuur. Hoe willen wij dat die eruit komt te zien? Met haar 5-mei-lezing heeft Merkel laten zien dat in de afgelopen 75 jaar in Duitsland een enorme omwenteling heeft plaatsgevonden. Zo groot, dat je je als Duitser niet meer kunt voorstellen hoe je toch ooit zo fout hebt kunnen zijn. – Dat ging trouwens niet zonder slag of stoot. Pas in de jaren 70 werd het oorlogsverleden echt bespreekbaar. En ook in Nederland hadden we daarvoor tijd nodig. Pas in 2012 was het mogelijk dat de Duitse Bondspresident de 5-mei-lezing kon houden. Roxanne van Iperen heeft het afgelopen woensdag vlijmscherp benoemd hoe het verhaal wat je over jezelf graag zou willen horen in de weg kan staan en echte verzoening kan blokkeren. En zo hebben we uiteindelijk 75 jaar nodig gehad totdat wij deze historisch stap zonden zetten dat Angela Merkel in zeg maar het herdenkings-kroonjaar mag spreken.

‘Heb elkaar lief’, zegt Jezus. En daarmee bedoelt hij niet een mutsige moederliefde die alles maar verdraagt en toedekt. Nee hij bedoelt een nieuwe cultuur. Hij bedoelt een historische stap, een omwenteling van zeg maar spierballen naar liefde.

Hoe anders had onze geschiedenis eruit gezien wanneer we in principe van de liefde waren uitgegaan. Zoals Augustinus zijn hele regel stoelt op de liefde. ‘Leef dus allen één van ziel en één van hart samen en eer in elkaar God, want ieder van u is zijn tempel geworden.’ Dat is dezelfde mystieke verbondenheid met God en onderling die ook Jezus in ons evangelie benoemt: ‘Ik heb jullie liefgehad, zoals de Vader mij heeft liefgehad. Blijf in mijn liefde.’ Wanneer we van deze mystieke verbondenheid waren uitgegaan dan hadden we andere wegen gevonden dan oorlog voeren.

Hoe anders had onze geschiedenis eruit gezien wanneer we ons hadden laten leiden door de moederliefde. Misschien hadden we in Duitsland de cultuuromslag veel sneller kunnen volbrengen, misschien hadden we in Nederland vele fouten niet hoeven maken. En misschien zou dan ook het weerzinwekkende populisme niet zijn kop opsteken.

En hoe anders kan ons leven eruit zien als ‘heb elkaar lief’ de nieuwe cultuur wordt. Niet alleen in Den Haag, maar ook gewoon onderling. Dan wordt vrijheid in onze coronacrisis de vrijheid om omwille van de gezondheid van de ander nog even vol te houden. Dan wordt vrijheid de vrijheid om kleding te dragen waarvoor mensen in lagelonenlanden niet uitgebuit worden. Dan wordt vrijheid de vrijheid om het milieu te sparen en dan maar niet naar een veel te ver land te vliegen. Dan wordt vrijheid de vrijheid om elkaar te waarderen ook al ben je in termen van marktwerking veel te duur.

In deze beladen week waar we 75 jaar, inmiddels 76 jaar vrijheid vieren. In deze tijd waar we aan het opkrabbelen zijn uit de misschien wel zwaarste crisis na de oorlog. In deze tijd waar je stilstaat bij ‘waartoe zijn we bevrijd’ en bij ‘welke weg gaan we na deze crisis bewandelen’. – Vandaag op moederdag stelt Jezus ons een andere cultuur voor ogen. Een cultuur die zo eenvoudig is als het maar zijn kan, een cultuur die we al sinds mensenheugenis kennen en een cultuur waar we ten diepste naar verlangen: ‘Heb elkaar lief.’

Ekkehard Muth, 9 mei 2021