Maria Hemelvaart 2020

Maria Hemelvaart 2020

Lucas 1, 39-56

We hebben Maria in de geschiedenis vaak ‘verzoetsappigd’. We hebben zolang een beeld van Maria geschetst als de lijdzame, passieve, zich opofferende en altijd lieve vrouw, totdat we er uiteindelijk zelf ook genoeg van hadden. En inderdaad, we doen Maria er geen recht mee. Is Maria naast de zoete vrouw niet veel eerder degene die oude verhoudingen en starre grenzen doorbreekt.

Ze doorbreekt al de regels doordat zij zwanger raakt terwijl ze niet getrouwd is. En ook Josef doorbreekt de grenzen door zijn verloofde dan niet te verstoten. Maar maakt Maria het voor God mogelijk om de grenzen tussen God en mensen te doorbreken. Natuurlijk komt het in alle godsdiensten voor dat de goden zich bemoeien met de mensen en dat de goden ingrijpen in de geschiedenis. Maar het is in de godsdienstgeschiedenis absoluut nieuw dat de grens tussen god en mensen zover doorbroken wordt dat God helemaal mens wordt. – Maria doorbreekt alle grenzen.

Hoevaak merk je dat niet ook zelf: het komt pas goed als je grenzen doorbreekt. Pas als er één iemand ophoudt om kwaad met kwaad te vergelden, dan kan er verzoening ontstaan. Pas als je de traditie doorbreekt dat je bijvoorbeeld met een bepaalde tak van de familie gebrouilleerd bent. Pas als het je lukt om over je kwetsuren heen te stappen en anders naar de ander te kijken. Maar ook: pas als je de band doorknipt en je je niet meer laat bepalen door verstikkende verhoudingen. Pas als je niet alsmaar weer in dezelfde valkuilen trapt en het heel anders gaat doen. – Kortom, pas als je grenzen doorbreekt, dan komt het goed.

Op het eerste gezicht doorbreekt Maria de grenzen van het toenmalig fatsoen. Maar veelmeer nog doorbreekt ze daarmee de grens tussen God en mens. Zij maakt het voor God mogelijk om uit zijn grenzen uit te breken en mens te worden. En zij maakt het voor de mens mogelijk om boven de grenzen van zichzelf uitgetild te worden.

En dan komt het goed. Zolang God in zijn hemel blijft zitten, en zolang de mensen in het stoffelijke van de aarde blijven hangen, wordt het niet wat. Maar als de grenzen doorbroken worden, dan gaat het de goede kant op: God wordt mens. En na deze grens doorbroken te hebben doet Jezus niets anders dan de grenzen alsmaar weer te doorbreken. Hij eet met criminelen en brengt ze daardoor op het rechte pad, hij breekt met de regels, zodat uitgestoten mensen weer opgenomen worden in de gemeenschap, hij rekent af met de starre regels van het geloof, zodat mensen weer kunnen groeien. Hij doorbreekt de grenzen van schuld en genoegdoening. En uiteindelijk doorbreekt hij ook nog de grens van de dood.

En andersom: door zelf de moeder van God te worden maakt zij ons allemaal tot drager van God. Door zo God te helpen om mens te worden, maakt zij ons allen tot mensen waarin God mens kan worden. Zij maakt ons allen zeg maar tot ‘doorbrekers’.

En dat bezingt zij in haar lied, in het magnificat, haar lied waar alle grenzen doorbroken worden. Hij heeft oog gehad voor zijn minste dienares, wie gering is geeft hij aanzien, heersers stort hij van hun troon, wie honger heeft, overlaadt hij met gaven, maar rijken stuurt hij weg met lege handen, wie zich verheven wanen drijft hij uiteen. – Hij doorbreekt alle wetmatigheden waarin wij zo verstrikt raken, van ‘hoog en laag’, van ‘een dubbeltje wordt nooit een kwartje’, van ‘geld trekt geld aan’, van ‘macht en eigenbelang’.

Nee, hij doorbreekt de grenzen doordat hij barmhartig is van geslacht tot geslacht. Want barmhartig zijn betekent dat je uitbreekt uit de vicieuze cirkel van het kwaad, dat je het anders doet, ook al betekent dat dat je je verlangen naar genoegdoening moet inslikken. Pas als grenzen doorbroken worden, gaat de nieuwe wereld open.

Sinds Maria wordt haar magnificat in alle kloosters op aarde elke avond gezongen. Al 2000 jaar lang zijn er mensen die elke dag met Maria instemmen in het grote lied van het doorbreken van de grenzen. – Zo moet het toch ooit goed komen.

Maria, die voor God en voor de mensen de grens tussen hemel en aarde doorbroken heeft, waarom zou je dan niet geloven dat zij ook zelf de grens over gaat en opgenomen wordt in de hemel?

Maria, de grote ‘doorbreker’. Zij doorbreekt voor God de grens zodat hij mens kan worden. En ze doorbreekt voor ons de grens zodat we opgetild kunnen worden naar de hemel. – Zo komt het wel goed.

Ekkehard Muth, 16 augustus 2020