Getuige van het licht

Getuige van het licht

Johannes 1, 6-8, 19-28 3e advent

Zoals aan het begin van de viering al gezegd, vandaag op 13 december wordt in de Scandinavische landen, maar ook bijvoorbeeld op Sicilië, Sint Lucia gevierd. In Zweden kiest elk dorp een eigen Lucia, een meisje of een jonge vrouw, die op de vroege ochtend nog in het donker met een kroon van kaarsen op haar hoofd het licht brengt. Terwijl de nachten alsmaar langer worden, terwijl het in het hoge noorden al helemaal niet meer licht wordt, begint het licht alweer te stralen. Sint Lucia is de getuige van het licht.

De meest geloofwaardige legende is dat de moeder van Lucia voor haar dochter een heidense echtgenoot had geregeld. Lucia echter moest daar niks van hebben en verdeelde aar bruidsschat onder de armen. De aanstaande echtgenoot gaf haar aan als christen en ze werd veroordeeld om in een boordeel te werken. Toen de wachters haar wilden afvoeren bleken ze haar niet van haar plek te krijgen, zelfs met een span ossen kregen ze haar niet van haar plek. Daarna probeerden ze haar levend te verbranden, maar ook dat kon haar niet deren. Uiteindelijk werd ze om het leven gebracht door een zwaard door haar hals te steken. – Vandaar dat Sint Lucia afgebeeld wordt met een zwaard door haar hals.

Maar Lucia wordt ook vaak afgebeeld met haar ogen op een schaal. Dat komt van een andere legende: Haar heidense bruidegom maakte haar complimenten over haar mooie ogen. Omdat zij niet met een heiden wilde trouwen stak zij zelf haar ogen uit en gaf ze aan hem op een schaal. Maar haar hemelse bruidegom gaf haar haar ogen weer terug – Vandaar dat zij ook de patroonheilige van de blinden is. – Zo werd zij de heilige van het licht. Sint Lucia, de getuige van het licht.

Misschien weet u, dat we afgelopen zondag uit een ander evangelie precies hetzelfde verhaal gelezen hebben als vandaag. Het verhaal van Johannes de doper, verleden week in de versie van Marcus, en vandaag zoals Johannes het verhaal vertelt. Maar de insteek van Johannes is anders. Terwijl Marcus wil vertellen dat nu gaat gebeuren wat in de Schrift al lang voorspeld en beloofd is, vliegt Johannes het juist vanaf de andere kant aan. Marcus kijkt vanuit het verleden, vanuit wat er toen voorspeld is, maar Johannes kijkt vanuit de toekomst vanuit de eeuwigheid. Johannes kijkt hoe het licht vanuit de eeuwigheid al in het hier en nu begint te stralen.

Zoals Lucia met een kroon van kaarsen op haar hoofd het licht brengt, zoals we op de adventskrans al het derde kaarsje aansteken, zoals het paars van de adventstijd roze kleurt omdat het zich vermengt met het witte licht van kerst – zo straalt het licht van de eeuwigheid al uit naar het donker van het hier en nu.

Het is net als met de verschillende legendes rondom Sint Lucia. Verleden week hebben we Johannes de doper belicht als geïnspireerd door wat de oude profeten voorzegd hadden. Nu wordt Johannes de getuige van het licht dat ons vanuit de toekomst al tegemoet straalt. ‘Er kwam iemand die door God was gezonden’, staat hier, ‘hij heette Johannes. Hij kwam als getuige, om van het licht te getuigen.’ Johannes, de getuige van het licht.

Hoe graag hadden we in dit corona-jaar gewild dat er met kerst toch wat meer verlichting en wat meer licht mogelijk zou zijn. Maar de vraag is of het licht daardoor zoveel minder zal zijn. We kunnen niet op ski-vakantie, liever niet uitgebreid winkelen, en kerstvieren in kleine kring. Maar zou het licht zich daardoor laten weerhouden? Misschien gaan we ontdekken dat het licht ook op heel andere manieren tot ons komt, zoals ook bij Johannes het licht uit een heel andere hoek komt dan bij Marcus. Misschien gaan we merken dat we door de grote bombarie in andere jaren ook veel licht gemist hebben. Misschien zien we door alle beperkingen het licht juist op een heel nieuwe manier.

Zou het licht zich laten weerhouden door je ziekte. Of vind je om je heen niet ook mensen die dapper met jou samen weer een lichtje meer op de adventskrans aansteken? Zou het licht zich laten weerhouden door je beperkingen en je zorgen. Of zijn er niet toch mensen om je heen met een kroon van licht op het hoofd? Zou het licht zich laten weerhouden door verhoudingen waarin wij verstrikt zijn geraakt. Of komen we niet ook mensen tegen die getuigen zijn van het licht?

Volgens de legende krijgt Lucia haar ogen terug, en ziet ze et licht met nieuwe ogen. Ze blijft overeind ook al wil het donker haar met alle kracht omver duwen. Midden in de woestijn, met slechts wat water om te dopen, getuigt Johannes van het licht. Het licht laat zich niet weerhouden. We zullen nog verrast zijn op welke nieuwe manieren het licht ons toch weet te vinden. Laten we dan getuigen zijn van het licht.

Ekkehard Muth, 13 december 2020