De wapens van het lam

De wapens van het lam

Lezing: Jesaja, 49, 3. 5-6.
Evangelie: Johannes 1, 29-34

Afgelopen oudjaar: opnieuw geweld tegen hulpverleners, talrijke incidenten door gevaarlijk vuurwerk — we hebben de beelden gezien op de TV…… Pure hufterigheid en anarchie; je verstand staat er bij stil. Geweld speelt zich ook af tijdens en na voetbalwedstrijden of tijdens de stapavonden. Maar denk ook aan andere verschijningsvormen, zoals verbaal geweld door telefoon, in trein en bus, in winkel en spreekkamer. Of dreigementen en pesterijen die je ontvangt op je smartphone. Je hoort steeds meer over jongeren die zó aan de schandpaal worden genageld, dat ze er onder doorgaan. Hoe moeten we daar als samenleving op reageren?

In Amerika bestaat er al lang een vrije wapenhandel, en bij ons zie je de samenleving soms verharden: we wapenen ons met achterdocht of blaffen elkaar als honden af. Natuurlijk we moeten onze weerloosheid ook bewapenen met oplettendheid en veiligheidsmaatregelen, en terecht worden de wetten om ons te beschermen aangescherpt. Maar tegelijk waarschuwen we elkaar ook voor verharding. We willen niet wonen in een samenleving waarin niemand elkaar meer vertrouwt, zoals in dictaturen en oorlogsgebieden. Achter de roep om een sterke man, die met ijzeren vuist orde op zaken stelt en mensen tegen elkaar uitspeelt, zetten wij grote vraagtekens. De kerstboodschap klinkt nog na in onze oren, over een almachtige God die neerdaalt in de gestalte van een weerloos kind. Het kind van Bethlehem dat ons aankijkt en ontwapent…. Net zoals alle kinderen ons doen beseffen dat wij er niet zijn om te haten en te doden, maar om te beschermen en kansen te geven.

Naast het kind als teken van Gods ontwapende kracht, leert het Evangelie ons vandaag te kijken naar het lam, als symbool van zachtheid en onschuld, van volstrekte weerloosheid. Dat we geweld niet moeten beantwoorden met geweld: daar zijn we het wel over eens.

Maar is een lam wel zo’n handig symbool om ons aan te spiegelen? Is dat, te midden van alle gewelddadigheid, niet al te naïef? Maar Johannes weet het zeker: als hij Jezus ziet zegt hij zonder dralen: ‘Zie het Lam Gods’. Gods zoon is niet als de leeuw van Juda of als de oppermachtige adelaar. ‘De geweldloze dienaar uit de profetieën van Jesaja is hij die ik hier gedoopt heb’. Verderop in zijn Evangelie werkt Johannes zijn belijdenis verder uit, over de kracht van zachtmoedigheid. Want zachtmoedigheid is niet hetzelfde als halfzacht. Jezus laat niet zomaar over hem heenlopen! Integendeel, hij probeert zijn tegenstanders over te halen tot een andere manier van optreden.

De teksten van deze zondag roepen ons op om op geweldloze wijze te werken aan gerechtigheid. De stille tochten die in onze tijd worden gehouden na een aanslag of een moord zijn eigenlijk helemaal in de geest van de geweldloze dienaar: ‘Wij beantwoorden geweld met medeleven en stil protest. Want we willen ons niet laten verharden en geweld met geweld beantwoorden’.

Als wij hier op zondag brood en vrede delen met elkaar, is dat een aansporing om ons te bekleden met de wapens van het Lam, met de zachte kracht van Jezus. Zó beelden wij ons geloof uit in de komst van een nieuwe wereld, waar niet het laatste woord is aan haat en geweld, maar aan de liefde die overwint.

Joost Koopmans osa, 19 januari 2020